Carlo Maria Cipolla, İtalyan akademisyen ve ekonomi tarihçisidir. Ortaçağ ekonomi tarihi üzerinde uzmanlığı ile bilinir. Kaliforniya Üniversitesi’nde profesör unvanı ile dersler vermiştir. Çok önemli eserler vermiş bir araştırmacı tarihçidir. Bence bütün siyasetçilerin başucu kitabı olmalıdır.
Bundan 40 yıl öncesinde, sosyalist kültür ansiklopedinde tesadüfen gözüme ilişmişti. Birkaç sayfalık özetini okumuştuk. Kafamız dolu olduğu için, çok detaya girememiştik. 

Sonra kitaplarını alıp okudum.

Beni Aziz Nesin’in söylemiş olduğu aptal sözünü hatırlattı. 

Vay be dedim!  

Aptallık üzerine bayağı kitap devirdim. Her okudukça anladım ki aptallar çok tehlikeli insanlarmış.

’ALLEGRO MA NON TROPPO"

Cipolla dünya iktisat tarihini yalayıp yutmuş bir araştırmacıdır. En büyük tezi ise, gözlemlere dayalı olan aptallık yaklaşımıdır.

İyi bir üst düzey siyasetçi muhakkak okumalıdır. Bana kalsa herkes okumalıdır.

Aptallar ve haydutlar. Kısacası Cipolla’ nın aptalların topluma nasıl zararlar verdiğini bilimsel olarak açıklamakta, sonuçlarının ne olabileceğini öngörmektedir..

’Aptallığın Temel Yasaları’’ bölümü yazarın ‘’Allegro ma non troppo"  isimli kitabında da yer alıyor.

 

‘‘Neşeli Öyküler‘‘ kitabında ise, tarihe yön veren basit ama komik bazı olayları irdeliyor. Örneğin; karabiber, nasıl oldu da Haçlı Seferleri'ne yol açtı? 

Osmanlı hanımları arasında gümüş Fransız paralarından yapılma kolye ve küpeler moda olunca, Osmanlı ekonomisi nasıl krize girdi? 

William, İngiltere'yi işgale giderken neden yanında bol bol şarap götürdü?

 Vikingler neden güneye akın yaptılar?  Kitabında üç olağandışı öyküde, kendi üslubuyla, 14. ve 18. yüzyıllarda geçen neşeli, tuhaf ama tamamen gerçek öyküleri anlatıyor.

Neler düşünürsünüz bilmem! Önerim muhakkak okuyun...

 

DÜNYADAKİ APTALLAR


Cipolla’ ya göre tarih; büyük çapta aptalların yönlendirdiği komik olaylar ile gelişiyor. Dünyada insan var olalı beri aptallık da varmış.., Hatta bunun  yasaları bile var! Cipolla kitabın sonunda yer alan makalesinde ‘‘Aptallığın Temel Yasaları‘‘nı irdeliyor. 

Şu girişle başlar: ‘’İnsanların işleri, genel kanıya göre, acınacak bir durumdadır. Zaten bu da bir yenilik değil. Ne kadar gerilere dönüp baksak da, bu işler hep acınacak haldeydi. İster birey olarak, isterse örgütlü bir toplumun üyeleri olarak, insanların katlanmak zorunda kaldıkları sıkıntı ve sefalet, özünde, ta başlangıcından beri hayatın hiç olmayacak, hatta aptalca diyeceğim biçimde düzenlenişinin sonucudur.’’

Ve devam eder; ‘’Darwin'den beri kökenimizi hayvanlar âleminin öbür türleriyle paylaştığımızı biliyoruz. Solucandan file kadar, bütün türlerin günlük felaket, korku, yoksunluk, acı ve talihsizlik dozlarına katlanmak zorunda oldukları da biliniyor.

 Bununla birlikte, insanların, aynı insan türünden gelen bir insan grubunun neden olduğu ek bir yüke, fazladan günlük bir felaket, talihsizlik dozuna da katlanmak zorunda olma ayrıcalıkları vardır.’’
Cipolla işte insanların, insan grubunun neden olduğu bu ek bir yüke,  katlanmak zorunda olma ayrıcalıklarını, ‘’APTALLIK’’ olarak tanımlıyor.


Cipolla’ ya göre, tarih bazı insanların belirli eylemleri sonucunda diğer insanları etkilemesi ile şekilleniyor. İnsanlar kendilerine ‘‘fayda‘‘ sağlamak amacı ile eyleme giriyorlar ve ister istemez başka insanlara da eylemleri sonucunda zarar veriyor veya onlara da fayda sağlıyorlar.
Yaaa işte böyle. İnsanoğlu başka insanların yükünü çeker..Cipolla’ya göre insanlar dörde ayrılıyor

Cipolla, kitabında insanları dörde ayırıyor: Saflar, zekiler, haydutlar ve aptallar.

-Yaptığı eylemden zarar eden, ama bir başkasına da yarar sağlayanlara saflar, 

-Yaptığı bir eylemden yarar sağlayan, aynı zamanda bir başkasının da yarar sağlamasına neden olanlara zekiler

-yaptığı eylemle kendine yarar sağlayan, başkasına da zarar verenlere haydutlar diyor.

Aptallara gelince: Aptal bir insan, kendisine hiçbir yarar sağlamadan, hatta, bazen zarara uğrayarak başka birine zarar veren kişidir. 

Cipolla' ya göre dünyaya zekilerden çok aptallar yön veriyor.



Aptallığın temel yasaları

Cipolla’ ya göre aptallığın temel yasaları ise şöyle:

1. Çevremizde her zaman ve kaçınılmaz olarak bizim tahmin ettiğimizden daha fazla aptal vardır.

2. Belirli bir insanın aptal olma olasılığı, ayni kişinin herhangi bir başka karakter özelliğinden bağımsızdır.

3. Bir aptalın çevresine zarar verme olasılığı, toplumsal hiyerarşi içindeki yerinin yüksekliği ile doğrudan orantılıdır.

4. Aptal bir yaratık, en umulmadık ve en düşünülmedik zaman ve yerde, nedensiz ve belirli bir planı olmadan karşınıza çıkar.

5. Aptalların eylemleri mantık kurallarına uymadığı için, şu sonuçları doğurur: İnsanlar şaşkınlıkla kalakalır, şaşkınlıktan kurtulanlar ise ne yapacaklarını bilemezler, Çünkü aptalın mantıksız eylemine mantıkla karşılık vermek mümkün değildir.

6. Aptal olmayanlar, her zaman aptalların zarar potansiyelini küçümserler. Özellikle de, herhangi bir yer ve zamanda, herhangi bir durumda aptallarla ilişki kurmanın veya onlarla bir araya gelmenin, kendilerini kaçınılmaz olarak, pahalıya mal olacak bir yanlışa sürükleyeceğini unuturlar.

7. Aptal insan, var olan en tehlikeli insan türüdür. Kusursuz bir haydudun eylemi bile, toplumu fakirleştirmez, Çünkü, biri soyulurken biri de zenginleşmiştir. Ancak aptallar kendilerine çıkar sağlamadan başkalarına zarar verirler. Yani aptallar isin içine girince, tüm toplum yoksullaşır.

8. Geri ya da gerilemekte olan bir toplumda, aptallara toplumun öbür üyelerinden daha etkin olma hakkı ve/veya olanağı tanınmıştır.
.

ZEKİ HAYDUTLAR

Cipolla kendilerine fayda sağlamak için başkalarına zarar verenleri haydut olarak niteliyor, ancak onları da ikiye ayırıyor: 

1-Kendilerine az fayda sağlamak için başkalarına çok zarar verenler aptal-haydutlar oluyorlar. Kendilerine çok fayda sağlarken başkalarına az zarar verenler ise zeki-haydutlar oluyorlar. Yine yazara göre siyasiler her ülkede aptal-haydutların arasından çıkıyor.

Cipolla'ya göre demokrasi ise, her ülkede eşit oranda bulunan ve ne zaman ne yapacakları belli olmayan aptalların inatla ve sürekli olarak aptal-haydutları iktidara getirmesi olarak tecelli ediyor.

Şimdi, sabahtan akşama kadar avazınızın çıktığı kadar demokrasi diye bağırın!

ABD neden haydutların devletidir biliyor musunuz? Çünkü dünyada oksijen tüketen o kadar çok aptal var ki? 

Asım abi zengin neden zengindir anlatsana!  Cevap veriyor Asım abi, çünkü fakirler çalmasını bilmez de ondan.

Bilmem anlatabildim mi?

 Günün sözü

Aptal ata binince ağa oldum, şalgam aşa konunca yağ oldum sanır.

a